Bir insana verilen de?er, onun ahlâk ve karakteriyle ba?lant?l?d?r. Hak kat?nda ve halk kat?ndaki

k?ymetimiz, ahlâk ve karakterimizin geli?mesi nispetindedir. Okul idarecileri ö?rencileri hayata

haz?rlarken, bu yönde geli?tirmenin yollar?n? arar dururlar. Bu gâyeyle baz? üniversitelerde, ahlâk ve

karekter geli?im merkezleri bile kurulmu?tur.

Amerika Boston Üniversitesi'ndeki böyle bir merkezin, ö?rencilerin ahlâk ve karakter geli?imiyle ilgili

olarak yapt??? bir çal??mada, çok say?da ö?retmen ve idarecinin fikirlerinden yararlan?lm?? ve 100 maddelik bir tavsiye listesi haz?rlam??t?r. Her kültürden ö?rencinin yararlanabilece?i bu listedeki baz?

maddeler kültürümüze adapte edilerek de?i?tirilmi?tir.

Bunlar? okuyunca, baz?lar?n? zaten uygulamakta oldu?umuzu görecek, di?erlerine kar?? içinizde bir

?evk uyanacakt?r. ?imdi bu listeyi ba?tan sona iyice inceleyelim:

1- Kahramanl?k ve fedakârl?klar?yla me?hur olmu? ki?ilerin foto?raflar?n? koridor ve odalara as?n.

2- Ö?renciler için ahlâk ve karakter geli?imi konusunda bir rehberlik program? ba?lat?n.

3- Topluma hizmet maksad?yla belli misyonlar ta??yan gruplar olu?turun.

4- Bir çocu?un di?erleri taraf?ndan ?amar o?lan? yap?lmas?na mani olun.

5- Akademik, spor veya sanat yetenekleri d???ndaki kabiliyetleri ke?fetmek üzere programlar geli?tirin.

6- Ö?rencilerin davran??lar?n? ve topluma katk?lar?n? ciddi bir ?ekilde ölçüp de?erlendirin.

7- Ö?renci ve onlara rehberlik yapanlar?n hemfikir olduklar? kurallar tespit edin.

8- Velileri davet edip onlar?n geli?meleri inceleyip katk?da bulunmalar?na f?rsat tan?y?n.

9- Misyonunuzu tan?mlayan güzel bir söz seçip ö?rencilerinizle payla??n.

10- Her ay bir fazilet tespit edip bunun üzerinde çal???n.

11- Kendinize örnek ald???n?z bir ?ahsiyeti ö?rencilerinize tan?t?n.

12- Tarihteki olaylar? gündeme getirip bu olaylarda nas?l davran?lmas? gerekti?ini tart???n.

13- Ö?rencilerdeki iyilik s?fat?n?n, en az onlar?n akademik ba?ar?lar? kadar önemli oldu?unu görmelerine yard?mc? olun.

14- Ahlâkla ilgili meseleleri ele al?n, yani gerçekleri ele al?n, delil toplay?n, sonuçlar? tahmin edin ve karar verin.

15- Ö?rencilerin topluma hizmet etmeleri için belli bir yap? dahilinde onlara f?rsatlar olu?turun.

16- Örnek olun. Meselâ ortal?kta gördü?ünüz bir kâ??t parças?n? al?n. Sizden sonra ders vereceklere bir

sayg? eseri olarak tahtay? temiz b?rak?n.

17- Kurumunuzda, ne türlü olursa olsun, nezaketsizli?e f?rsat vermeyin.

18- Kaba ve küfürlü konu?malara izin vermeyin.

19- Ö?rencilerin kötü davran??lar?n? notlar, ça?r?lar ve ziyaretlerle velilere duyurun.

20- Çocuklar?n?n güzel vas?flar?n? takdir etmek üzere velilerle irtibat kurun.

21- Ö?rencilerin okulda çok çal??malar?n?n ahlâkî bir sorumluluk oldu?u fikrini aç?kça belirtin.

22- Meslekta?lar?n?zla konu?urken nazik olun.

23- Ya?ad???n?z yerdeki fedakâr ve önemli ?ahsiyetleri derslerde tan?t?n.

24- Ödevlerin yap?lmas? ve s?nav sonuçlar?yla ilgili mükâfat sistemi kurun.

25- Bir ba??? fonu olu?turun. Ö?rencilerin ba???lar? istedikleri yere yapmalar?na f?rsat tan?y?n.

26- Ailelerin ahlâkî otoritelerini destekleyin. Ö?rencilerin ahlâkî problemlerini ebeveynleri ile çözmelerini sa?lay?n. Bu konuda ö?rencilerle konu?arak niçin zora dü?tüklerini analiz edin.

27- Duvarlara güzel karakteri te?vik eden sözler as?n.

28- Özellikle ö?rencilerin o anki durumlar?yla ilgili ahlâkî ihtilaflara dair ya?anm?? olaylardan örnekler verin.

29- Kahraman ?ahsiyetleri do?um günlerinde an?n ve ne tür faziletlere sahip olduklar?n? anlat?n.

30- Çocuklar?n önem verdikleri vecizeleri yaz?p duvarlara asmalar?na izin verin.

31- Ahlâkî konularda makaleler getiren ö?rencileri ödüllendirin ve bu yaz?lar? analiz edin.

32- Kurumunuzdaki karakter meselelerini -güzel huylar vs. düzenli olarak müzakere edin.

33- Çocuklar?n beklentilerini netle?tirin ve onlar?n bu beklentilere göre sorumluluk almalar?n? sa?lay?n.

34- Ö?rencilerle ilgilenirken tutarl? olun ve duygusal davranarak do?ruluk ve dürüstlü?ünüze halel getirmeyin.

35- Hatalar?n?z? kabul edin ve bunlar? düzeltmenin yollar?n? ara?t?r?n. Ö?rencileri de buna te?vik edin.

36- Her gün birkaç dakikal?k ibretli bir hikâyeyi seslice okuyarak güne ba?lay?n. Hikâyelerin k?sa, ama ders verici olmas?na dikkat edin.

37- Kurumunuzdaki ilkeler ve politikalar? belirlerken bunlar?n muhtemel tesirlerini ve ö?rencilere ne tür mesajlar verdiklerini anlamaya çal???n.

38- Bir politika, faaliyet veya karar?n sebeplerini aç?klay?n. Ö?rencilerin sadece "nas?l"? de?il, "niçin"i de anlamalar? için onlara yard?mc? olun.

39- ?yi bir ö?renci olman?n ahlâkî ve karakterle ilgili unsurlar?n? ö?rencilerin tart??mas? için ortamlar haz?rlay?n.

40- Ö?rencilere rekabet kavram?n? ö?retin ve bunun ne zaman faydal?, ne zaman zararl? oldu?unu anlat?n.

41- Ö?rencilere niçin ö?retmenlik / belletmenlik yapt???n?z? aç?klay?n. Ö?retmenlik / belletmenlik yapman?n sorumlulu?u ve öneminden ne anlad???n?z? aç?klay?n.

42- Topluma yapt???n?z hizmetlerden ö?rencilere bahsedin. Hangi gönüllü kurulu?larda neler yapabileceklerini anlat?n.

43- Ö?rencilere medyay? ele?tirel bir yakla??mla analiz etmeyi ö?retin. Medyadaki mesajlar ne tür bir

karakteri te?vik etmektedir?

44- Mezun olup yüksek okula gitmi?, i? hayat?na at?lm?? eski ö?rencilerinizi davet edip tecrübelerini

aktarmalar?n? sa?lay?n. Güzel al??kanl?klar?n onlara i?lerinde nas?l yard?mc? oldu?unu sorun.

45- Muhitinizdeki yeti?kinleri davet ederek onlar?n karakter e?itimleri ve tecrübeleri konular?n? gündeme getirin.

46- Ö?rencilerin empati geli?tirmelerine yard?mc? olun. Onlara ?u tür sorular sorun: "Kimse seninle

oynamak istemezse kendini nas?l hissedersin?", "Birisi senin isminle alay ederse neler hissedersin?"...vb. gibi.

47- Kurumunuzda ihtilaflar do?du?unda ö?rencilere sayg?, aç?k görü?lülük, mahremiyet ve nezaketin

önemini ö?retin. G?ybet, dedikodu ve tahkire f?rsat vermeyin.

48- Kibarl?k üzerinde durun. Ö?rencilere, di?er ö?rencileri ve yeti?kinleri dikkatli bir ?ekilde nas?l dinlemeleri gerekti?ini ö?retin.

49- Ba?ar?l? ?ah?slar?n biyografilerini birlikte okuyup müzakere edin. Daha büyük çocuklar?n fark?ndal?k yetene?ini geli?tirin. Bireylerin hatalar? olabilece?ini, ancak takdire ?ayan s?fatlar da ta??yabileceklerini fark ettirin.

50- Büyük ö?rencilerin küçüklere yard?mc? olmalar?n? sa?layan ortamlar olu?turun.

51- ?lk günden itibaren çok çal??man?n ve hedefe ula?mak için belli standartlara riayet etmenin öneminden bahsedin.

52- Liseye devam eden ö?rencilerin toplumda daha aktif olmalar? için, gönüllü faaliyetler yapan kurumlar?n yönetim kurulu toplant?lar?na kat?larak katk?da bulunmalar?n? sa?lay?n.

53- Katmade?eri yüksek, kaliteli eserler veren ve ülkenin sosyal enerjisini art?r?c? örnek çal??malar yapan ?ahsiyetlerin hayatlar?n?, al??kanl?klar?n? ve temel prensiplerini ara?t?rma konusu olarak ö?rencilere verin.

54- Di?er ülkelerde karakter e?itimiyle ilgili çal??malar? takip edin ve tecrübelerden yararlan?n.

55- Ö?rencilere te?ekkür mesajlar? yazmay? ö?retin. Ö?renciler için de?erli çal??malar yapanlara te?ekkür mektuplar? yazd?r?n.

56- Ö?rencilerin çal??malar?n? de?erlendirirken onlara yeteri kadar geri besleme (feedback) verin. Geli?meleri ve ba?ar?lar? konusunda onlarla samimâne ve te?vik edici bir ileti?im kurun.

57- Büyük ö?rencilerin, ebeveynler için yemekli bir program haz?rlamas?n? sa?lay?n. Yemek yapmalar?n?, dekorlar kullanmalar?n?, hizmet etmelerini ve temizlik yapmalar?n? temin edin.

58- Ö?rencilerin kurum için bir hizmet yapmalar?n? (ufak tamiratlar, tan?t?m vs.) sa?lay?n.

59- Düzenli bir ?ekilde birlikte bina temizli?i yap?n.

60- Di?er din ve kültürleri tahkîr etmeyin ve ba?kalar?na kar?? âdil davranman?n önemini vurgulay?n.

61- Hor görülen ö?rencilere destek olun ve bu anlar? bir e?itim f?rsat? olarak görün.

62- Canl?lara kar?? ?efkatli olma dü?üncesini a??lay?n.

63- Ürünlerin tekrar kullan?m?yla ilgili (recycle) kampanyalar ba?lat?n. ?ktisatl? olma ve israftan kaç?nman?n önemini anlat?n.

64- Ülke çap?nda güzel ahlâk? destekleyen programlardan ö?rencilerinizi haberdâr edin.

65- Ö?rencilerin ebeveynlerinin de deste?iyle; muhitlerinde ufak temizlik i?leri, a?aç dikme, ufak tamiratlar gibi çal??malarla çevrelerine hizmet etmelerini sa?lay?n.

66- Kurumunuza ait bir ?ark?n?z olsun ve yeni gelenlere bunun sözlerini ve manas?n? ö?retin.

67- E?er böyle bir ?ark?n?z yoksa ö?renciler aras?nda bir yar??ma düzenleyerek bir tane yazmalar?n? temin edin. Ne tür fikirlerin ?ark?da yer almas? gerekti?i konusunda görü? al??veri?inde bulunun.

68- Kurumunuzda belli kaidelerin önemini vurgulay?n ve bu kaidelerin kurumun kimli?i aç?s?ndan önemini ifade edin.

69- Ö?rencileri çevredeki ya?l? veya yard?ma muhtaç insanlarla ilgilenmeye te?vik edin.

70- Ö?rencilerinize ba?ka ?ehir veya ülkelerden mektup arkada?lar? bulun ve onlar?n yaz??malardan ö?rendikleri bilgileri payla??n. O yerlerde hayat?n nas?l oldu?u konusunu gündeme getirin.

71- Karakter e?itimi için müfredat? kullan?n. Meselâ dille ilgili çal??malarda karakter analizleri yapt?r?n. Ba?kas?n?n gözleriyle dünyaya bakman?n nas?l bir ?ey olabilece?ini sorun.

72- ?efkatli bir ?ekilde yap?c? ele?tirilerde bulunun ve ö?rencilerin de bunu al??kanl?k haline getirmelerini sa?lay?n.

73- Spor müsabakalar?nda, oyunlarda ve günlük ili?kilerde centilmenli?in önemini vurgulay?n.

74- Okulun politikas?n? belirlerken ö?rencilerin de katk?da bulunmas?n? temin edin. Onlara farkl? politikalar?n kar??la?t?r?lmas?yla ilgili ödevler verin.

75- ?nsan? dü?ünmeye, tart??maya ve yazmaya sevk eden al?nt?lar toplay?n.

76- Ö?retmen ve idarecilerin kullanabilecekleri, karakter e?itimiyle ilgili bir literatür listesi haz?rlay?n.

77- Kurumunuzu tan?mlayan veciz bir söz bulun.

78- Üstün karakterli ö?rencilere ait kay?tlar? ar?ivleyin.

79- Akademik ve sosyal problemleri çözüp özgüven kazanmalar? için f?rsatlar tan?y?n.

80- Kurumunuzdaki ahlâkî atmosferi idarî toplant?lar?n?zda gündeme getirin ve hedeflerinizi belirleyin.

81- Kurumunuza ait bir prensipler listesi haz?rlay?n ve bütün faaliyet ve politikalar?n?zda bu listeye at?flarda bulunun. Kurumdaki herkese bu listeyi ne?redin ve dikkat çekici bir ?ekilde binada te?hir edin.

82- Bir e-mail listesi veya bülten tahtas? haz?rlay?p idareci ve ö?retmenlerin karakter e?itimiyle ilgili fikir al??veri?i yapmalar?n? sa?lay?n.

83- Haber bülteniniz arac?l???yla, ö?rencilerinizin dikkat çekici davran??lar?ndan velileri haberdâr edin.

84- Kurumunuzun tarihî ve ba?ar?lar?na ait belgeler ve foto?raflardan olu?an bir sergi haz?rlay?p ziyaretçilere bunu gösterin.

85- Kurumda basit gibi görünen i?leri yapan i?çilerin ve gönüllülerin çal??ma ve ba?ar?lar?n? toplu bir ?ekilde takdir edin.

86- Ö?rencileri te?vik edecek ve onlara disiplin kazand?racak miktarda ödevler vermeyi ihmal etmeyin.

87- Çocuklara bir and söyletin ve bu metni velilere ula?t?r?n.

88- Giyimle ilgili standartlar belirleyip bunlar?n e?itimle olan ilgisini aç?klay?n.

89- Ö?rencilerin kendi aralar?nda kayna?mas?n? sa?layan faaliyetler düzenleyin.

90- Ö?renci ve velilerin seminer, gezi gibi ortak bir projede görev almalar?n? sa?lay?n.

91- Binan?n genel görünü?ü konusunda dikkatli olun. Genel düzen ve tertiple ilgili herkesin katk?da bulunmas?na çal???n.

92- Çevredeki itibarl? i?adamlar?n?n, giri?imcilik konusunda ö?rencilere rehberlik yapmalar?n? sa?lay?n.

93- Yeni gelen ö?renci ve i?çilere rehberlik yapacak ki?iler belirleyin.

94- Çevredeki memur, i?çi veya i?verenleri davet ederek i? hayat?nda karakterin öneminden bahsettirin.

95- Sporla ilgilenen ö?renci ve ö?retmenlerin sporla ilgili ahlâkî ilkeler geli?tirmelerini te?vik edin.

96- Muhitinizde karakter e?itimiyle ilgili toplant?lar düzenleyin.

97- Karakter e?itimiyle ilgili bir logo haz?rlat?n.

98- Ayda iki defa ö?retmen ve idarecileri bir araya getirerek ahlâkî prensipler içeren edebî veya felsefî bir metni analiz ettirin.

99- Veliler için karakter e?itimiyle ilgili bir literatür listesi haz?rlay?n.

100- Bir kitap kulübü kurarak ö?rencilerin ahlâkî eserler okumalar?n? sa?lay?n.

Bu listenin hayata geçirilebilmesi için okul idaresi farkl? birimlere veya ö?retmenlere kendisiyle ilgili

maddelerin neler oldu?unu ve onlar? nas?l uygulayaca??n? belirleme görevi verebilir. Meselâ,

sporla ilgili olan maddeler spor birimi veya ö?retmenine; benzer ?ekilde tarih, edebiyat, resim,

gezi ile ilgili olanlar da alâkal? birimlere görev olarak verilebilir. Böylece, bu listede yer alan veya

akla gelebilecek ba?ka hususlar bir bütünlük içinde ö?renciye sunulursa, ahlâk ve karakter geli?iminde

olumlu sonuçlar al?n?r.

Küçük bir kasaban?n dört ayr? mahallesi varm??. Birinci mahallede 'Evet ama' lar ya??yormu?.'Evet ama'lar her zaman ne yap?lmas? gerekti?ini bildiklerini dü?ünürlermi?.

Yapma zaman? geldi?inde ise 'evet, ama' diye yan?tlarlarm??.Yan?tlar? hep yanl?? olurmu?.Suçu ba?kalar?na atmakta da ustaym??lar.

?kinci mahallede 'Yapaca??m'lar ya?arm??. Ne yapacaklar?n? bilirlermi?.

Kendilerini yapacaklar? ?eye ad?m ad?m haz?rlarlarm?? ama yapacaklar? s?rada ?anslar?n? kaç?rd?klar?n?n fark?na var?rlarm??. Bu mahallede insanlar?n dizleri dövülmekten yara bere içindeymi?.Ya?am? ertelemek için verdikleri karar? bile ertelerlermi?.

Üçüncü mahallede yasayan 'Ke?ke'cilerin hayat? alg?lama güçleri mükemmelmi?.

Neyin yap?lmas? gerekti?ini daima en isabetli ?ekilde bilirlermi? ama...

maalesef her ?ey olup bittikten sonra.'Ke?ke'cilerin de ba?lar? hep kanarm??, duvarlara vurmaktan!

Kasaban?n en ye?il bölgesinde,en güzel evlerin oldu?u mahallede ise '?yi ki yapt?m'lar otururmu?

'Ke?ke'ciler bu mahallede yürüyü?e ç?kar,etrafa hayranl?kla bakarm??.

'Yapaca??m'lar 'Ke?ke'cilerle birlikte bu mahallede yürüyü?e ç?kmak ister ama bir türlü f?rsat bulamazlarm??.

'Evet ama'lar ise mahallenin güzelli?ini görmek yerine,a?açlar?n gölgelerinin yeterince geni? olmad???ndan, günesin daha erken saatte dogmas? gerekti?inden ?ikâyet ederlermi?.

?yi ki yapt?m' mahallesindeki insanlar?n kusuru da beyinlerinde mazeret üretme merkezlerinin olmay???ym??.

Bu yüzden ya?ad?klar? ortam her zaman güzel, düzenli ve huzurluymu?.

Bu hafta hep birlikte

'?yi ki yapt?m' mahallesine ta??nmaya ne dersiniz?

Yorum (0)

Göster/Gizle: Yorumlar

Yorum yazın

Kayıtlı üye değilsiniz. yorum yapmak için üye olmalısınız.Yorum sorumluluğu size ait olacaktır.